f1

2 temel görevi vardır.Mekanik görevi kapının kilitlenmesini sağlamaktır,elektriksel görevi ise kontağı kapatarak makinanın çalışmasını sağlamaktır.Çamaşır Makinesinin kapısı standartlar gereği çalışırken açılmamalıdır, Bulaşık veya Kurutma Makineleri kapıları makineler çalışırken açılabilir.Sadece 4100 ve 4250 modellerde yeni tip Emniyet Anahtarı yoktur,bu işlev açma/kapama anahtarı ile yapılmaktadır.Diğer tüm Çamaşır Makinelerinde Program Cihazı,Emniyet Anahtarını kapar ve açar.

f2

Yapı açısından 2 tip Emniyet Anahtarı vardır,ağırlıklı olarak kullandığımız PTC’li,diğeri ise az uygulaması olan (5500,5800,5950 ve LG 10 kg.) bobinli tiplerdir.Enerji yokken PTC’li Emniyet Anahtarı açılır,bobinli Emniyet Anahtarı ise açılmaz,bu nedenle bobinli Emniyet Anahtarlı makinalarda kapağı açmak için tekmelik altında kapak açma halkası vardır.

3 veya 4 uçlu Emniyet Anahtarı vardır, ağırlıklı olarak 3 uçlu tip kullanmaktayız.

3’lü Emniyet Anahtarı için kontaklar: L-N-C veya 3-1-2 (N kontaktır,Nötr değildir.L ve C kablosu kalın,N kablosu ince)

4’lü Emniyet Anahtarı için kontaklar: 4-3-5-6 (6 no.lu kontak kapı açık lambasıdır,yanarsa kapı açılmaz,sönerse kapı açılır)

Emniyet anahtarı , almaç ve kontak olmak üzere iki ana kısımdan oluşur. Almaç kısmında PTC – Pozitif katsayılı direnç ( PTC = positive temperature coefficient) bulunmaktadır. PTC elemanı sıcaklıkla direncini artıran bir elemandır. Aşagıda örnek bir PTC karakteristiği görülmektedir.

Kontak açısından , tek ve iki kontaklı emniyet anahtarları mevcuttur , Flash ve K19 Fusion  kontrol sistemli ürünlerde iki kontaklı,YOÇ, K19,K1,Y18,Y26,Y28 vb kontrol sistemlerinde ise tek kontaklı anahtarlar kullanılmaktadır. Anahtar kontaklarının numaralandırılması , aşağıdaki şemada da görüldüğü gibi ,L-N-C, 3-1-2  veya  4-3-5-6  şeklindedir.

f3

İki kontaklı olan emniyet anahtarlarında Normalde kapalı (NC) kontağın görevi emniyet anahtarının açık olduğunu göstermektir. 6 nolu uç kapak açık lambasına bağlıdır. Şekil-3‘de görüldüğü gibi , L-N uçlarına gerilim uygulanmadığında ve kapak açık olduğunda , hem kilitleme dili hemde çalışma kontağı açık konumda bulunmaktadır.

 

f4

 

Yukarıda Şekil-4 ve 5’te emniyet anahtarına enerji uygulanmadığı pozisyonlar görülmektedir.Şekil-4‘te kapı açık iken,Şekil-5’te ise kapı kapalıdır.Şekil-4‘te sadece kilitleme dili yuvasının karşısına gelmiştir. Bu durum emniyet anahtarının çalışması için ilk olması gereken pozisyondur. Yani kapak tam olarak kapanmadığında,emniyet anahtarı kapağı kilitleyemez,dolayısıyla makine çalışmıyor arızasına neden olacaktır. Böylesi bir durumda makine hiçbir fonksiyonunu yerine getirmeyecektir.

Yukarıda Şekil-6’da ise kapağın kapatıldığı ve makineye dolayısıyla emniyet anahtarına enerji verildiği durum görülmektedir. Program seçimi yapıldığında kontaklarından biri kapanarak emniyet anahtarının N adlı kontağına enerji verilir, böylece emniyet anahtarının çalışması sağlanır. Aynı şekilde program tamamlandığında enerji kesilerek emniyet anahtarının açılması dolayısıyla kapağın açılması sağlanır.

Sonuçta , emniyet anahtarı PC veya Elektronik Kart tarafından çalıştırılıp durdurulur.

25 0 C ortam sıcaklığında program başladığında kapak yaklaşık 10 sn.sonra kilitlenir ,bittiğinde ise yaklaşık 70 sn.(Kullanma kılavuzlarında 2 dk.olarak belirtilmiştir) sonra açılır.

[highlight]Çalışma Prensibi:[/highlight]

Emniyet anahtarının L-N uçlarına uygulanan şebeke gerilimi (220VAC) PTC elemanını ısıtmaya başlar. PTC iç sıcaklığı arttığında direncide büyümektedir , direncin büyümesi akımın azalmasına neden olur, böylelikle PTC sıcaklığının sabit tutulması sağlanmış olur.

PTC ısındığında üstündeki bimetal parçayı da ısıtır , ısınan bimetal şekil değiştirerek kilitleme dilini yuvasına sokarak kilitleme işini sağlar , ayrıca bimetal kilitleme diliyle beraber hareketli kontağıda iterek alt kontağa teması sağlar böylelikle  , makineye çalışma gerilimi verilmiş olur.

[highlight]Olası Arıza Neden ve Sonuçları:[/highlight]

1.Çamaşır makinesi çalışmıyor; ( kilitleme  de yok)

PTC ısınmadığında veya kilitleme dilinin hareket etmemesi halinde makinenin çalışması için gereken enerji makineye uygulanamaz ve makine çalışmaz. Arıza izleme yönteminde belirtildiği gibi arızayı izleyin.

2.Kapak kilitlemiyor , makine çalışıyor  ;

Emniyet anahtarının çalışmadığı ancak kontağının yapışık kaldığı durumdur. Emniyet anahtarı değiştirilmelidir.

3.Kilit açılmıyor;

Emniyet anahtarının enerjisinin kesilmediği veya kilitleme dilinin sıkışık kalma durumudur. Emniyet anahtarının enejisinin kesilmemesi durumda  Program Cihazı ve kablo bağlantıları kontrol edilmelidir. Enerjisinin kesilmesi durumunda hala kilit açılmıyorsa , tutamak dili kontrol edildikten sonra emniyet anahtarı değiştirilmelidir.

4.Sigorta attırıyor , Program Cihazı altındaki karların yolunu yakıyor , elektronik kontrol kartında yol yanıyor

Emniyet anahtarı PTC elemanında kısa devre durumu olması durumudur. Çalışma ortamının çok nemli olduğu durumlarda da benzeri sorunlar yaşanmaktadır. Bu nedenle, sokette yanma olup olmadığı kontrol edilerek  emniyet anahtarı arızası izlenmeli ve aşağıda belirtilen arıza izleme yöntemi adımları izlenmelidir.

 

Emniyet anahtarı arıza izleme yöntemi:

 

1- Emniyet anahtarının N-L uçlarında 220 V gerilim geliyor mu?

Evet ise 2. Adımı izleyin.

Hayır ise Program Cihazı veya Elektronik karttan emniyet anahtarına gelen kabloları kontrol et , kablolarda hatalı bağlantı ve oksitlenme yoksa PC veya Elektronik kartı değiştirin.

2- Emniyet anahtarının L ve C kontaklarını köprüleyerek ürünün çalışma kontrolünü yapınız.

Çalıştı ise Emniyet anahtarı değiştirin

Çalışmadı ise kablo bağlantılarını şemaya göre kontrol edin

 

 

[highlight]

Emniyet anahtarı uçları hatalı bağlanırsa;

 

[/highlight]

L-N Hatalı ise Emniyet anahtarı kilitler, ancak makine çalışmaz.

C-L Hatalı ise Emniyet anahtarı kilitlemez, makine çalışmaz.

C-N Hatalı ise sigorta atar,makine çalışmaz ve/veya, elektronik kart kullanılan Program Cihazlı Hibrit makinelerde kart üstündeki yollar yanar.

Elektronik kontrol sistemli ürünlerde emniyet anahtarı , elektromekanik PC kullanılan sistemlere benzemektedir. Emniyet anahtarı kilitleme yapmadan önce , sadece elektronik kartlar , dolayısıyla ekran çalışmakta ve kullanıcının program seçebilmesi ve başlatması sağlanmaktadır.

 

f5

 

 

Program verildikten sonra , ilgili komponentlerin çalışması için , elektronik kart emniyet anahtarının kilitlenmesini sağlar, eğer kilitleme olayı gerçekleşmemiş ise komponentler devreye alınmaz ve makine bekleme modunda kalır.

Bazı ürün gruplarında , elektronik kart emniyet anahtarı hatalarını arıza kodu olarak vermektedir.Dolayısıyla Elektronik kontrol sistemi kullanılan makinelerde emniyet anahtarı arızalarında 2 tip durum vardır.

Emniyet anahtarı arıza kodu vermeyen makineler; bu makinelerde servis test programına girildiğinde arıza kodu görülmez . Bu makinelerde, program başlatılamaz , program devam ederken hata oluşursa  , seçim moduna dönüş olur .

Emniyet anahtarı hatası gösteren ürünler ; Bu ürünlerde de , aynı davranış sergilenir ancak  arıza kodu izlemesi yapıldığında , emniyet anahtarı kontaklarını kapatmıyor ve program biitiği halde emniyet anahtarı açılmıyor arızaları ayrı ayrı görülebilir .

2010 yılı sonrası Çamaşır Makineleri için oluşturulan ortak güvenlik algoritmasına geçişle birlikte emniyet anahtarı için arıza kodları oluşturulmuştur.

Arıza Kodu:             Tanımı:

F09 (E09/H09)         Emniyet Anahtarı (Kapı) Kilitlenmiyor

F10 (E10/H10)         Emniyet Anahtarı (Kapı) Açılmıyor

 

Yukarıda belirtilen arıza kodları oluştuğunda sırasıyla elektronik kart üzerindeki emniyet anahtarı triyağı,emniyet anahtarı kablo bağlantısı ve emniyet anahtarı kontrol edilmelidir.