Meslek Lisesi Elektrik – Elektronik Teknolojisi bölümünde okuyan öğrenciler için Elektrik motorları dersi soruları modül bazında derlenmiştir. Derslerde işlediğiniz konuya göre aşağıdaki sorularla kendinizi test edebilirsiniz.

 

  • ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE AC MOTORLAR

 

 

 

  1. BİRFAZLI ASENKRON MOTORLAR

 

1.  Elektrikli  ev  aletler inde  kullanılan  1  fazlı  yardımcı  sargılı  motorların  parçalarını

yazınız.

2.  Elektrikli  ev  aletlerinde  kullanılan  1  fazlı  yardımcı  sargılı  motorların  pr ensip

şemalarını çiziniz.

3.  1.fazlı A.C. motorlarda kondansatör seçimi  nasıl olmalıdır? Belirtiniz.

4.  A.C. seri motor (üniversal) parçalarını  yazınız.

5.  A.C. seri motorlarının (üniversal) belli başlı özellikler i nelerdir?

 

 

CEVAPLAR

 

1.  Asenkron  motor parçaları:Stator, rotor, gövde, kapaklar, klemens kutusudur.

2.  Asenkron  motor  bağlantı  şekillerini  aklınızdan  çizerek  modül  kitapçıınızdaki

çizimler le  karşılaştırınız.

3.  Vantilatör, taşlama  v.  b  gibi  kolay  harekete  geçen  motorlar  için,  kw  başına  55-60  mikro

Farad

4.  Kompresör  vb.  gibi  kalkınma  momenti  büyük  motorlar  için,  kw  başına  95-110  mikro

Farad

5.  Çamaşır  makinesi  vesıkma  presi  motoru  için,  kW başına 130 mikroFarad kondansatör

kullanılmalıdır.

6.  Endüktör, endüvi, kolektör, fırçalar, yataklar ve  diğer leri.

7.  Kalkınma  ve  döndürme  momentleri  yüksek  olması,  devirlerinin 15 000- 20 000  d/d  ya

kadarçıkabilirler,  A.C  ve  D.C  de  çalışabilirler,  devir  sayıları  yükle  değişir.Üniversal

motorsık  kullanılan bir  motorçeşididir.

 

  1. BİRFAZLI A.C. MOTORLARIN MONTAJ VE BAKIMI

 

 

 

1.  Bir fazlı  daimi  kondansatörlü motorun klemens bağlantı şekliniçiziniz.

2.  Üniversal motorlarda hız kontrolü nasıl yapılır? Belirtiniz.

3.  Asenkron  ve üniversal motorlarda neçeşit bakım  ve  kontroller yapılır? Belirtiniz.

 

 

 

CEVAPLAR

 

 

1.  1.Bir  fazlı  yardımcı  sargılı motor  klemens  bağlantı şekiller i.

2. 

3.  2.Üniversal  motorlarda hız kontrolleri  üç  türde  yapılır :

1-Ayarlı  dirençle  2-Kutup sargılarını  kademeli yaparak  3-Hız  ayar  ünitesi kullanarak  (elektronik devr e-sürücü)

4.  3.Rulman  kontrolleri,fan kontroller i, kayış kontroller i, elektrik ve  mekanik bağlantı

sıklıı kontrolleri.

 

 

  • ELEKTRİKLİ EV ALETLERİNDE DC MOTORLAR

 

 

  1. DOĞRU AKIM MOTORLARI

 

1.  D.C. motor nedir veçeşitleri  nelerdir?Kısaca açıklayınız.

2.  D.C motorun parçalarını  yazınız.

3.  D.C. motorların  kullanımalanlarını belirtiniz.

4.  Zıt EMK’yi tanımlayınız.

5.  Sol  el kuralını tanımlayınız.

 

 

CEVAPLAR

 

1 D.C  motor:  Doğru  akım  elektrik  enerjisini mekanik  enerjiye  dönüştüren  makinedir.

2 Parçaları;  endüvi,  endüktör,  kolektör, fırçalar, rulman, yatak ve kapaklardır.

3 Aspiratör,  fanlar,  matbaa  makineleri,aır işler de,  TV  anten  yönlendirme,  dikiş

makinelerinde  çamaşır  makinelerinde  şarjlıelektrik  süpürgelerinde,tıraş  makineler inde,

kişisel bakımcihazlarında vs.

 

 

  1. D.C MAKİNELERDE BAKIM VE ONARIM İşlemleri

 

1. Doğruakım  motorlarında  meydana gelenarızalar nelerdir?

2. D.C. motorlarda devir yönü  değiştirme  nasıl  yapılır?

3. D.C motorçeşitleri neler dir?

 

 

CEVAPLAR

 

 

1 D.C.  motorlarda  meydana  gelen  arızalar şunlardır,  Bobin  arızaları,  kolektör,fırça,

Rulman ve  diğer  mekanikarızalardır.

2 D.C.  motorların  devir  yönünü  değiştirmek için  endüviden  geçen  akım  yönü  değiştirilir

yada  Ana  manyetik  alanın  yönünü değiştirmek  ger ekir.

3 D.C  motor  çeşitleri:  Seri,  şönt,  kompunt motorlardır.  Ayrıcafırçalı  vefırçasız

çeşitlerini de sayabiliriz.

4 Zıt  EMK  endüvi  ye  uygulanan  gerilime  ters yönde oluşan EMK’ye denir.

5 Sol  elin  dört  parmaının  birbirine birle ştiriler ek  açıldıı  ve  sol  el  kuvvet

çizgileri  içinden  gidecek  ve  bitişik  dört parmak  iletkenden  geçen  akımın  yönünü

gösterecek şekilde  yapılan uygulamadır.

 

 

 

  • STEP- SERVO MOTORLAR

 

 

  1. STEP-SERVO MOTORLAR

 

 

Ø  Step ve servo  motorları karşılaştırınız.

Ø  Step ve servo  motorlar nasıl çalıştırılır? belirtiniz.

Ø  Step  motorlarda kullanılan terimler  nelerdir?

Ø  Servo  motorların kullanım  özellikleri  nelerdir?

Ø  Step ve servo  motorların kullanımsıklığınıaraştırınız.

 

 

 

CEVAPLAR

 

1.  Step  motorlaradım  motorlarıdır. Belirli biraçı ya da adımla dönerler.

Servo  motorlar 1 d/d’lıkhız bölgesinde  dahi kararlı çalışan motorlardır

Step  motorlar, sayısal kontrollü sistemler e uygundur.

Servo  motorlar, yüksek devirler de kararlıdırlar.

Step  motorlarda açıkçevrim  olduğu için  encoder ve tako jeneratör kullanılmaz.

Servo  motorların devir aralıkları 1-100000 d/d’ya çıkmaları

2.  Step ve servo  motorlar, birer sürücü devreleri  vasıtasıyla çalıştırılır.

3.  Step  açısı,  dönme  başına  step,  saniye  başına  step,  step  doğruluğu,  tutma  torku,  artık

tork vs.

4.  Küçükatalet  momenti sayesinde  komutları geciktirmeden  yerine  getirir.

Aşırı yük yüklenebilme

Yüksek deviraralığı

5.  Step  veServo  motorların  kullanımsıklığını  çevr enizdekiişletme  ve  atölye  ortamlarını

gezer ekaraştırınız.

 

  1. STEP-SERVO MOTORLARIN DENETİMİ

 

 

Ø  Step  motor için basit bir sürücü devr esi tasarlayınız ve  çalıştırınız.

Ø  Step  motorlardan  yapılarını  ve  parçalarını  incelemek  için  1  adet  step  motoru

söker ek inceleyiniz.

Ø  Servo  motorlardan  yapılarını  ve  parçalarını  incelemek  için  1  adet  servo  motoru

söker ek inceleyiniz.

Ø  Servo  motoru çalıştırınız (motor ve sürücü devresini kurarak).

 

 

 

CEVAPLAR

 

 

1.  Modül  içerisinde  verilen  step  motor  kontrol  ve  sürücü  devr eleri  konu  başlıklı  yer deki devr e şemalarını tasarlayarak step motoru çalıştırınız.

2.  Her hangi  bir  bozuk  ya  da  kullanılmış  step  motoru  açarak  yapısını  ve  parçalarını

inceleyiniz.

3.  Her hangi  bir  bozuk  ya  da  kullanılmış  ser vo  motoru  açarak  yapı  ve  parçalarını

inceleyiniz.

4.  Servo  motorları  çalıştırmak  için  sürücü  devr e  ve  motor  donanımlarını  kurarak

çalıştırınız (öğr etmeninizin denetiminde).

 

 

 

 

SERVO MOTORUN MEKANİK BAKIMI

 

 

  1. SERVO MOTORU SÖKME

 

 

Aşağıdaki ifadeleri dikkatli okuyunuz; doğru olan ifadenin yanına “D” yanlış

olanın yanına “Y” yazarak bilgilerinizi değerlendiriniz.

1. ( ) Servo motorda dahili fren sistemi olabilir.

2. ( ) Servo motorlar geri besleme ünitesiz çalıştırılamazlar.

3. ( ) Adım motoru servo motor olarak kullanılamaz.

4. ( ) Hall sensörü servo motorda kullanılmaz.

5. ( ) Servo motor rulman arızaları sesle kendini belli eder.

6. ( ) Servo motor rulman titreşimlerini tespit için sıcaklık ölçüm tabancası kullanılır.

7. ( ) Servo motorun rulmanları el ile sökülür.

8. ( ) Servo motorlar genel olarak bir doğru akım motorudur.

9. ( ) DC servo motorlar klasik bir DC motoru gibidir.

10. ( ) DA servo motorlar, yabancı uyartımlı DA motorlar veya kalıcı mıknatıslı DA

motorlardır.

11. ( ) Alan kontrollü DC servo motor normal DC şönt motor gibidir.

12. ( ) DC servo motorda fırça ve kolektör kullanılmaz.

Aşağıdaki boşlukları doğru şekilde doldurunuz?

1. Fırçasız DC servo motorlar, DC servo motorların bakım gereksinimlerini ortadan

kaldırmak amacıyla geliştirilmiştir. Bunlarda ……………..… ve …………………

olmadığından rotorları özel bileşimlerden yapılmış kalıcı mıknatıslıdır.

2. Fırçasız servo motorlarda rotorun nerede olduğunun bilinmesi için …………….

kullanılır.

3. İki fazlı AC servo motorlar, ……………………………………………….. motordur.

4. Üç fazlı AC servo motorlar, üç fazlı asenkron motor ve ………………….. motor

gibidirler.

5. Fırçasız servo motorların rotorları sargısız ve sabit mıknatıslıdır. Rotor mıknatısları

genelde ……………… ve ……………… olmak üzere iki çeşittir.

6. Rotor arızaları genelde ……………………….. ile oluşur ve sabit mıknatıslarda bu

durumda kırılmalar olabilir.

 

 

 

1. D

2. D

3. Y

4. Y

5. D

6. Y

7. Y

8. Y

9. D

10. D

11. D

12. Y

13. FIRÇA – KOLLEKTÖR

14. SENSÖRLER

15. İKİ FAZLI SİNCAP KAFESLİ ASENKRON

16. SENKRON

17. SİLİNDİRİK – ÇIKINTILI KUTUPLU

18. ROTORUN STATOR YÜZEYİNE SÜRTMESİ

 

 

 

 

 

  1. 2.      SERVO MOTORUN BAKIMI

 

 

Aşağıdaki boşlukları doğru sözcüklerle doldurunuz?

1. Servo motor bağlantı kutusunda; güç , fren, sargı termik bağlantısı ve ……………

bağlantısı vardır.

2. Geri besleme elemanlarından gelen kablo sayıları …… ile ……. arasında değişir.

3. …………………… motor hız bilgisini ölçen elemanlardır.

4. Takojenaratör bir …………….. ya da bir ………………. jeneratörüdür.

5. ……………………… bir fazlı alternatif akım jeneratörünün minyatürüdür.

6. ……………..………. motorun bir dönüşü için, o andaki konumunu ve hızını tespit

için kullanılan geri besleme elemanıdır.

7. ………………………….. geri-beslemeli kontrol sistemlerinde pozisyonların teyidi ve

geri-besleme sinyallerinin üretilmesinde kullanılırlar.

8. Artımsal kodlayıcılar …….…………. kodlayıcılara oranla ucuz olmaları ve

yapılarının basit olması sebebi ile tercih edilmektedir.

9. ……………. temel olarak rotor pozisyonuna göre anahtarların açılıp kapanmasıyla

sabit mıknatısın dönmesi esasıyla çalışır.

10. …………….……………… devresi, rotora monte edilen kodlayıcı sinyallerini

algılayan ve bu dijital bilgileri kendisinden sonra gelen sinüs-dalga üretim devresi

tarafından kullanılabilecek sinyaller şekline dönüştüren bir devredir.

11. ……………………………… devresi rotor pozisyonu algılayıcı devresinden gelen

kod sinyallerine uygun düşecek şekilde sinüs dalga üreten bir devredir.

12. Alternatif akım sinyalinin gücünü, transistörün anahtarlamalı modda kullanılması

suretiyle güç kayıpları minimum seviyeye indirerek yükselten metoda .…………….

…………………..…………….. denir.

 

 

1. GERİ BESLEME

2. 4 İLE 16

3. TAKOJENARATÖR

4. AC – DC

5. AC TAKOJENARATÖR

6. ENKODER

7. ARTIMSAL KODLAYICILAR

8. MUTLAK

9. FIRÇASIZ DC SERVO

10. ROTOR POZİSYON

11. SİNÜS DALGA ÜRETİM DEVRESİ

12. PWM

 

 

 

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here